Agoriad: Cyfnodolyn damcaniaeth ofodol

Galwad am Bapurau

Ym mis Chwefror 2026, roedd perfformiad yn ystod egwyl hanner amser Bad Bunny’s Superbowl wedi cyfleu negeseuon o gymuned, llawenydd, a chariad – gan adleisio “God Bless America” i bob gwlad sy’n rhan o gyfandiroedd America, wrth gryfhau’r teimlad o “Yr unig beth sy’n fwy grymus na chasineb yw cariad”. Yn y DU, mae’r teimlad hwn sy’n tyfu’n cael ei adleisio gan negeseuon allweddol o gariad, undod a gobaith yn ymdaith Mawrth Together Alliance yn erbyn y dde eithafol, syn digwydd yn Llundain fis Mawrth yma. Mae zeitgeist diwylliannol yn ailymddangos lle mae cydymdeimlad, llawenydd a chymuned yn ffurfio sylfeini symudiad moesegol a gwleidyddol. Wedi’i leoli mewn awyrgylchoedd sy’n llawn nihiliaeth, pobl yn teimlo tynged (‘doomerism’), a difaterwch – ac yng nghanol oes newydd ‘ffasgiaeth ffosil’ (Malm, 2021) a ‘thechno-ffasgiaeth’ (Coeckelbergh, 2026), wedi’i nodweddu gan wyliadwriaeth dreiddiol, dronau a deallusrwydd artiffisial wedi’i bweru gan danwydd du – gofynnwn: Beth allwn ni ei ddysgu drwy gymryd empathi, cadarnhad, a llawenydd fel ein mannau cychwyn daearyddol, yn hytrach nag ofn, casineb a dinistr?

Mae’r rhifyn arbennig hwn o Agoriad: A Journal of Spatial Theory yn gwahodd cyfraniadau sy’n defnyddio gwrth-ffasgiaeth fel lens ar gyfer ailystyried rôl daearyddiaeth wrth wynebu’r rhesymeg gyfansymiol sy’n llunio bywyd heddiw. Mae’r alwad hon am bapurau a chyfraniadau creadigol yn herio’r posibilrwydd bod “meddwl yn wrth-ffasgaidd o reidrwydd yn golygu meddwl yn ddaearyddol; dylai meddwl yn ddaearyddol olygu meddwl yn wrth-ffasgaidd” (Philo, 2025: 1). Mae fframio o’r fath yn atseinio beirniadaethau daearyddol hirhoedlog o ofodau awdurdodaidd (cf. Arendt, 1951; Harvey, 1989; Massey, 2005), ynghyd â gwaith cyfoes sy’n rhoi sylw i effaith, awyrgylch, a chlymau mwy na dynol fel cofrestri allweddol y mae awdurdodaeth a’i gwrthwleidyddiaeth yn cymryd siâp drwyddynt (Braidotti, 2019; Closs-Stephens, 2022; Koch, 2022; Philo, 2025; Brigstocke, 2026). Mae daearyddiaeth yn gymhleth, ac mae ffasgiaeth yn gwrthsefyll cynildeb, gan ddewis meddwl yn ddeuaidd yn lle hynny.

Wrth gyhoeddi’r alwad hon am bapurau, ein nod yw ehangu ar ganon helaeth a gwerthfawr o waith sy’n archwilio agweddau ffasgiaeth o gyfnodau eraill: o deipoleg ‘Graddfa-F’ Adorno (1950) o nodweddion personoliaeth ffasgaidd yn The Authoritarian Personality i restr Eco (1995) o’r 14 egwyddor gyffredin o Ur-Fascism, mae ysgolheigion, beirniaid diwylliannol ac artistiaid wedi damcaniaethu a diffinio hanfod newid siâp ffasgiaeth. Er bod Eco wedi tynnu sylw at genedlaetholdeb, cwlt marwolaeth a dinistr, ac unigolyddiaeth rhemp fel rhai o egwyddorion allweddol y safbwynt ffasgaidd o ystyried y byd, dadleuodd Deleuze a Guattari fod ffasgiaeth yn cael ei thanio gan y ‘microffasgiaethau’ bob dydd sydd wedi’u gwreiddio yn ‘nwydau trist’ dig, ofn a dicter, gan hyrwyddo heintiad affeithiol o egni cenedlaetholgar a gwrywdod cryf (‘machismo’) sy’n bywiogi ac yn effeithio ar y rhai sy’n teimlo wedi’u difrïo ac yn ddigalon.

Yn hytrach na’ch hudo gan ddinistr ffasgaidd, mae’r alwad hon am bapurau yn gofyn pa fath o wleidyddiaeth, ymarfer a moeseg sy’n galluogi pobl i gymryd rhan, a mwynhau, eu creadigaeth eu hun? Sut gall daearyddwyr a damcaniaethwyr gofodol ‘aros gyda’r drafferth’ (‘stay with the trouble’ (Haraway, 2016)) er mwyn cofleidio’r bywyd gwrth-ffasgaidd? Mae’r alwad hon am bapurau yn gofyn i ni ddisgrifio’r hyn y mae Philo (2025) yn ei alw’n ‘the antifascist geographical imagination’, drwy wleidyddiaeth ofodol newydd ynghlwm ag affaith (Thrift, 2004), gwleidyddiaeth sydd ynghlwm â lleoliad (Braidotti, 2019), a’i heffeithiau sy’n effeithio ar fwy na bodau dynol yn unig. Gyda’i gilydd, mae’r llenyddiaethau hyn yn gwahodd cyfranwyr i ystyried sut y gall meddwl daearyddol, ymrwymiadau gwrth-ffasgaidd, a gwleidyddiaeth affeithiol gael eu defnyddio i ymdrin â bydoedd sydd wedi’u hysgogi gan ofal, solidariaeth, ac ymwrthedd llawen.

Nid ydym yn defnyddio’r ymadrodd ‘antifascist geographical imagination’ (Philo, 2025) fel label gwleidyddol cul, ond yn hytrach fel ymagwedd ddadansoddol eang: ymrwymiad i ymwrthod â ffyrdd anhyblyg, gwaharddol a hierarchaidd o edrych ar y byd, sy’n canolbwyntio ar wirioneddau unigol, sylfeini penodol ac awdurdod diamau. Rydym yn annog ceisiadau o amrywiaeth o ysgolheictod beirniadol yn archwilio ontoleg ac epistemoleg, ynghyd ag athroniaethau ffeministaidd, ôl-drefedigaethol a brodorol. Rydym yn croesawu papurau sy’n ymdrin â’r ystyriaethau gwrth-ffasgaidd hyn drwy ddulliau empirig, damcaniaethol, creadigol ac affeithiol.

Gall cyfraniadau archwilio’r canlynol, ond nid oes rhaid iddynt fod yn gyfyngedig iddynt:

• Gwrth-ffasgaeth a’r dychymyg daearyddol gwrth-ffasgaidd (‘antifascist geographical imagination’) fel cyfeiriadaeth dadansoddol, affeithiol neu fethodolegol.
• Daearyddiaeth empathi, atgyweirio, gofal, llawenydd, lletygarwch, a chyd-gymorth.
• Ymholiadau am wleidyddiaeth ofodol ac effeithiau awdurdodaeth, cenedlaetholdeb a thechno-ffasgaeth.
• Tirweddau emosiynol, ysbrydol a diwinyddol gwrth-ffasgaeth a ffasgaeth.
• Archwiliadau ffenomenolegol ynghylch empathi, llawenydd a/neu’r berthynas rhwng unigolion a chymunedau.
• Dadansoddiad damcaniaethol o an-ffasgaeth, gwrth-ffasgaeth, gwrth-awdurdodaeth, etc.
• Gwleidyddiaeth lle, graddfa, a pherthnasedd wrth ymwrthod â rhesymeg gyfansymio.
• Ymgysylltiadau creadigol, cadarnhaol ac arbrofol a ffyrdd gwrth-ffasgaidd o fod sy’n gwreiddio ethos.
• Cartograffeg gritigol o ymwrthedd mewn gwrth-ffasgaeth ddychmygol.

Rydym yn croesawu ceisiadau o faes Daearyddiaeth a disgyblaethau cytras sy’n archwilio sut mae syniadau, cysyniadau a dealltwriaethau ledled y byd o ran ffasgaeth a gwrth-ffasgaeth yn agor trafodaethau cymhleth am gariad, casineb, cenedlaetholdeb, crefydd, a mwy. Bydd y rhifyn hwn yn dyfnhau ein dealltwriaeth o wrth-ffasgaeth a’i threfniadau gofodol lluosog.

Gall ceisiadau fod ar ffurf erthyglau ymchwil (hyd at 10,000 o eiriau), erthyglau byr (hyd at 4,000 o eiriau), a chyfraniadau creadigol (hyd at 4,000 o eiriau). Ar y cam hwn, rydym yn hapus i gael mynegiannau o ddiddordeb anffurfiol neu deitlau a chrynodebau mynegol ar gyfer papurau. Mae’r alwad hon ar agor i ymchwilwyr ar bob cam yn eu gyrfaoedd – rydym yn annog ceisiadau gan fyfyrwyr ôl-raddedig ac ymchwilwyr gyrfa gynnar yn benodol. Rydym yn awyddus i gefnogi awduron ar eu taith o gais cychwynnol hyd at gyhoeddiad terfynol.

Os oes gennych ddiddordeb mewn cyflwyno erthygl neu gyfraniad creadigol i’r rhifyn, neu os oes gennych gwestiynau neu ymholiadau ynghylch y cyfle, cysylltwch â’r tîm golygyddol (agoriad@cardiff.ac.uk) mewn da bryd er mwyn i ni ymateb cyn y dyddiad cau ar gyfer cyflwyno mynegiannau o ddiddordeb.

Y dyddiad cau ar gyfer Mynegi Diddordeb: Dydd Gwener 1 Mai 2026

Dyddiad cau ar gyfer cyflwyno cais: Dydd Llun 7 Medi 2026

Manylion am gyflwyno: https://agoriad.cardiffuniversitypress.org/about/submissions

Llyfryddiaeth